Symbool
Van Wikipedia
Een symbool is een teken, waarbij geen natuurlijke relatie bestaat tussen de representatie van het teken en de betekenis die ermee wordt uitgedrukt.
Een symbool heeft dus enerzijds een vorm of representatie en anderzijds een betekenis. De betekenis van een symbool is conventioneel en kan bijvoorbeeld berusten op afspraken die de gebruikers van het symbool hebben gemaakt. De semiotiek onderscheid naast het symbool twee andere soorten tekens: de index en het icoon. In ons dagelijks leven komen symbolen op allerlei plaatsen terug. Ze bepalen ons straatbeeld met vlaggen, handelsmerken, logo’s en reclameborden. In het verkeer komen we talloze afbeeldingen tegen die ons vertellen wat we wel of niet mogen doen of die ons waarschuwen voor gevaarlijke situaties. Symbolen worden gebruikt in verschillende wetenschappen, zoals de wiskunde, de logika, de natuur- en scheikunde, om te streven naar eenvoud en zoveel mogelijk ondubbelzinnigheid in de uitspraken; er worden, dikwijls na verhitte debatten, nauwkeurige afspraken gemaakt over hun betekenis, zodat later zo precies mogelijk gepraat kan worden over de begrippen die in de betreffende wetenschap worden bestudeerd. De cultuur wordt ook wel gezien als een groot symbolenspel waar religie, kunst, wetenschappelijke en filosofische kennis, en ook economische verschijnselen deel van uitmaken. Maar wellicht vinden we een van de meest complexe en tegelijkertijd meest gebruikte vorm van symbolen terug in de gesproken en geschreven taal.
Het woord ‘symbool’ heeft zijn oorsprong in het Griekse zelfstandige naamwoord ‘symbolon’ of ‘sumbolon’, dat teken, kenteken of herkenningsteken betekent, en het werkwoord ‘symbaloo’, dat ontmoeten, bijeenbrengen of vergelijken betekent.
[codes en conventies – trends en hypes (kunst en iconografie)]
Wat wil de kunstenaar ons hier vertellen? Welke codes heeft hij gebruikt? Zijn het traditionele symbolen of herkennen we motieven uit onze eigen hedendaagse flitsende beeldcultuur? Hebben we een decodeerapparaat nodig of krijgen we de code zelf gekraakt?
Iconografie is de beschrijving en bestudering van beelden en voorstellingen, van datgene wat wordt uitgebeeld, en de bestudering van de betekenis van de voorstelling (strikt genomen noemt men dit tweede aspect ‘iconologie’). Dus: wat is er te zien en wat betekent het? Wat heeft een kunstenaar willen vertellen en welke middelen gebruikt hij/zij hiervoor? Welke codes, symbolen en conventies gebruikt de kunstenaar? Zijn er linken met traditionele beeldtaal en/of met onze hedendaagse beeldcultuur?
Binnen deze invalshoek onderscheiden we twee belangrijke accenten: in hedendaagse kunst zijn er verbindingen met zowel oud als nieuw. Aan de ene kant is er de verbinding met de ‘traditionele iconografie’, met de kunstgeschiedenis (verwijzingen naar de bijbel, mythologie, dierensymboliek, kleurensymboliek, sprookjes en sagen enz.). Aan de andere kant is er de verbinding met de beeldtaal van vandaag, met onze hedendaagse beeldcultuur (reclame, televisie, …) en de codes en conventies die we gebruiken. Sommige kunstenaars werken expliciet met de traditionele iconografie, anderen maken veel meer gebruik van symbolen en motieven uit de hedendaagse beeldcultuur. De verhouding tussen de twee accenten zal dus in elke tentoonstelling anders liggen. Bovendien zijn er in de beeldtaal van hedendaagse kunstenaars dikwijls trends en hypes te bespeuren. De figuratieve kunst is bijvoorbeeld lange tijd ‘uit’ geweest, recent zien we de figuratie terug opduiken, het ‘kan weer’.
Symbolen
Spiegel: *maria *voorzichtigheid *zelfkennis
verklaring: concrete eigenschap :
De spiegel waarvan het glas weerkaatst/weerspiegelt, wordt gebruikt om er zichzelf in te spiegelen en zo een beter zicht te krijgen op zijn uiterlijk.
verklaring: eigenschap symbool :
Vandaar dat 'zich weerspiegelen', (lat.) 're-flecteren' synoniemen zijn voor 'nadenken'.
Zo krijgt men door zelfkennis een beter (juister, vollediger) beeld van zich. Zelfkennis leidt tot voorzichtigheid [zie Spiegel, Voorzichtigheid]
8: volmaaktheid
blik opwaarts: *contact zoeken *willen ontmoeten
